Rüyada Kuş Görmek

Kuş; cinsine, rengine ve her şeyden önce ne yaptığına göre okunur. Yükseklerde serbestçe uçan kuş, yükselmeye yer bulmuş bir himmet yahut yol alan bir haber diye okunur. Üstüne konan veya eve giren kuş gelmekte olan bir şeydir; hoş olup olmadığı kuşun kendisine bağlıdır: temiz, güzel görünüşlü kuş hayır getirir; kara yahut çirkin olan, duymak istemeyeceğin bir söz. Kuşu yakalamak peşinde olunana ulaşmak, elden kaçırmak ise kalmayan bir fırsattır. Kafesteki kuş yorumu tutulmuş bir cana çevirir: kullanılmayan bir kabiliyet, hâli kendisini daraltan bir insan. Kuşların toplanması insanların bir iş üzerinde toplanması diye okunmuş, görünüşlerine göre hayra ya da şerre yorulmuştur. Konuşan kuş açıkça gelen bir haberdir. Kuş öldürmek, peşinde koşulan bir işi kesmektir ve eski tabirciler bunu iyi saymamıştır.

Arapça bu ilişkiyi kendi başına taşır. Tâir hem kuş demektir hem de kişinin başına gelen payı. Kur'an kelimeyi tam bu anlamda kullanır: her insanın tâir'ini kendi boynuna dolamıştır (İsrâ 17:13) ve kuş uçuşundan uğur çıkaranlara, tâir'lerinin Allah katında olduğunu söyler (A'râf 7:131). Yani rüyadaki kuş, hiçbir tabirci dokunmadan önce zaten haber ve kısmet anlamına gelen bir kelimenin üstünde durur. Gerisini yükseklik ve uçuş tamamlar: yükselen himmet, taşıyan haberdir.

Rüyadaki kuş bir uğur alâmeti değildir; bunu söylemenin gerekçesi, Kur'an'ın uğur çıkarmayı bizzat düzeltmesidir. Bir olay haberi taşımaz, bir hükmü de kesmez. Uyuyanın gördüğünün çoğu günün tortusudur. Rüya seni huzursuz ettiyse öğretilen karşılık Allah'a sığınmak, öbür yanına dönmek ve söze dökmemektir.