Sabah Zikri

Ne zaman. Sabah namazından sonra, namazla güneşin doğuşu arasındaki vakitte; kuşluğa kalsa da kaybolmaz. Sabah zikirlerinin açılış cümlesidir ve ardından gelenlerin çoğu bundan uzundur.

Kelimeler. Asbahnâ tek bir fiille 'sabaha girdik' der. Arapçanın akşam için ayrı bir fiili vardır: emseynâ. Bu zikrin akşam hâli yalnızca o tek kelimeyi değiştirir, gerisi aynı kalır. Sonra cümle habersizce genişler: ve asbaha'l-mülkü lillâh — mülk de sabaha girdi. Kul da bütün varlık da aynı şafağa uyanır; ama sahibi yalnız birdir.

Neden günün başında mülk. Mülk; hükümranlık, tasarruf, dilediğini yapma hakkıdır. Onu günün ilk cümlesinde anmak, gün kendi delillerini sunmadan önce yapılan bir düzeltmedir: mesailerden, sıralardan, sana evet ya da hayır diyebilecek insanlardan önce. Gün hangi otoriteyi önüne koyarsa koysun, o otoritenin ödünç olduğu güneş doğmadan ilan edilmiştir.

Sondaki cümlecik. Vahdehû lâ şerîke leh — 'tektir, ortağı yoktur' — şehadetin ardına eklenmiş bir süs değildir; imzanın belgeyi kapattığı gibi cümleyi kapatır. Aynı kalıp sabah-akşam zikirlerinde tekrar tekrar geçer; bütün bölümü okuyan kişi güneş iyice yükselmeden onu defalarca söylemiş olur.

Uzun rivayet üzerine. Bazı nakillerde bu günün hayrını isteme ve şerrinden sığınma ziyadesi gelir. Buradaki kısa hâliyle söylemek, borçlu olunan bir şeyi eksiltmek değildir.