Al-Hayy

Kök. Hayy ismi, Muhyî'nin de dayandığı ḥ-y-y kökünden gelir; ama o isim ettirgen "hayat verir" biçimi üzerine kurulurken, Hayy sade bir sıfattır: "diri". Dilbilgisinin yaptığı ayrım kesindir: biri tutulan bir hayatı, öbürü başkasına verilen bir hayatı adlandırır. Hayy, biçimce en kısa isimlerden biri, taşıdığı anlamda ise en büyüklerinden biridir; çünkü hayatı Allah'ın zatına eklenen bir nitelik olarak değil, o zatla özdeş olarak adlandırır.

Burada ne anlama gelir. Hayy, başlangıcı, sebebi ve mümkün bir sonu olmayan bir hayat olarak okunur — verilen, an be an sürdürülen ve geri alınabilen her diğer hayatın aksine. Muhyî, henüz sahip olmayana hayat verme eylemini adlandırırken, Hayy kimsenin vermesine ihtiyaç duymayan hayatı, diğer bütün hayatların nihayetinde dayandığı ve ödünç aldığı o tek hayatı adlandırır.

Nerede karşılaşılır. Hayy, Kur'an'ın en çok anılan iki ayetinde Kayyûm ile birlikte anılır: Bakara suresindeki Âyetü'l-Kürsî, "Allah, O'ndan başka ilah yoktur, Hayy'dır, Kayyûm'dur" der; Âl-i İmrân suresinin açılışı aynı beyanı tekrarlar. Tâhâ suresi, yüzlerin "Hayy ve Kayyûm" önünde boyun eğmesiyle kapanır. Gâfir suresi ise Hayy'ı tek başına anar, "O'na, dini yalnız O'na has kılarak dua edin" diye emrederek — isim, doğrudan duanın gerekçesi olarak sunulur.