Al-Batin

Kök. Bâtın ismi, merkezinde karın bulunan — batn bedenin içidir — ve oradan bir yüzeyin altında yatan, sıradan bakıştan gizlenmiş her şeye genişleyen b-ṭ-n kökünden gelir. Bâtın, bir şeyin iç yüzüdür, dış yüzü olan zâhirin karşıtı; bir vadinin batnı onun en gizli, en derin ucudur. Aynı kök, deriye bitişik giyilen ama dünyaya gösterilmeyen astarı, bitâneyi de verir; bu da en yakın ve en gizli olana dair aynı anlamı taşır — görünenden uzak değil, ona yakın.

Burada ne anlama gelir. Bâtın, algılanabilen her şeyden daha yakın, insanın kendi iç düşüncelerinden bile yakın olan, ama zatında görüş ya da tahayyülün ötesinde kalan biri olarak okunur. Bu, Allah'ın uzak veya gaip olduğu iddiası değildir — İngilizcedeki "hidden" kelimesine bazılarının yüklediği ters okumanın aksine; gelenek bu ismi bilerek Zâhir'le, "Açık Olan" ile eşleştirir, öyle ki iki isimden hiçbiri tek başına okunmaz. Birlikte tutulduklarında, görülemeyecek kadar yakın bir yakınlığı anlatırlar, ulaşılamayacak kadar uzak bir uzaklığı değil — tahayyül edilemez anlamında gizli, uzakta olmak anlamında değil.

Nerede karşılaşılır. Bâtın'ın Kur'an'daki esasen tek geçtiği yer Hadîd suresi 57:3'tür; Allah'ı tek bir nefeste "Evvel, Âhir, Zâhir, Bâtın" diye anar. Klasik tefsir, ayetin dört ismini dört ayrı iddia değil, tek ve tam bir beyan olarak okur: varlık hangi yönde araştırılırsa araştırılsın, öncesinde, sonrasında, dışında ya da içinde, sonunda O'na döner. Aynı sure, Allah'ın yere gireni ve ondan çıkanı, gökten ineni ve oraya yükseleni bildiğini beyan ederek açılır — Bâtın'ın ima ettiği menzil, isim kendisi üç ayet sonra gelmeden önce açık bir tasvirle söylenmiş olur.