Al-Muta'ali

Kök. Müteâlî ismi, tamamen yükseklik üzerine kurulu ʿ-l-w kökünden gelir — ulüvv yükseklik, âlî yüksek olandır, ve aynı kökten Müslümanların Allah'ın adını andıktan sonra eklediği, "O yücedir" anlamındaki teâlâ kelimesi gelir. Müteâlî kalıbı dönüşlüdür; dışarıdan verilmiş değil, öznenin kendisinden kaynaklanan bir yüceliği anlatır — ölçülecek bir tavan olmadığı için hiçbir tavana göre ölçülmeyen bir yükseklik.

Burada ne anlama gelir. Müteâlî, her eksiklikten, yarattığına her benzeyişten ve yaratılmış bir aklın Kendisine koyabileceği her sınırdan yüce olan biri olarak okunur — bir dağın yüksek olduğu anlamda değil, mesafenin kendisinin bile kapsayamayacağı bir kıyaslanmazlıkla. Alî — "En Yüce" — ismiyle yan yana durur; aradaki farkı dilbilgisinin kendisi ortaya koyar: Alî yüksekliği yalın bir gerçek olarak bildirir, Müteâlî ise onu kendi kendine yeten bir şey olarak bildirir — doğru kalmak için dışarıdan hiçbir şey istemeyen bir yücelik.

Nerede karşılaşılır. Müteâlî'nin Kur'an'daki tek geçtiği yer Ra'd suresi 13:9'dur; Allah'ı "gaybı da görüneni de bilen, Kebîr, Müteâl" diye tasvir eder. Kısa bir isim dizisini açmaz, kapatır; hemen "Kebîr" — "Ulu" — isminden sonra yerleşir. Klasik tefsir bu eşleşmeyi büyüklük ile yüksekliğin birlikte anıldığı şeklinde okur; öyle ki ne büyüklük ne de yükseklik O'nun hakkında son söz olarak tek başına kalır.