Al-Haseeb

Kök. Hasîb ismi, hesap anlamındaki hisâb ve yeterlilik anlamındaki hasb kelimelerinin kökü olan ḥ-s-b'den gelir; "Allah bana yeter" anlamındaki hasbiye'llâh ifadesi de aynı köktendir. Bu isimde iki anlam buluşur: bir şeyi tam hesap etmek, hiçbir şeyi hesap dışı bırakmamaktır; yeten bir şey ise üzerine bir şey eklenmesine ihtiyaç duymaz. Hasîb, fa'îl kalıbındadır; hem eksiksiz bir hesaplamayı hem de başka bir güvenceye ihtiyaç bırakmayan bir yeterliliği adlandırır.

Burada ne anlama gelir. Hasîb, iki yönde birlikte okunur: Allah, bir insanın yaptığı her şeyin, gizli olanı da dahil, tam bir hesabını tutar; ve yalnızca Allah, güvenilecek biri olarak yeter — O'nun yanında başka bir hesap tutucuya ya da güvenceye gerek yoktur. Bir şeyi sağlam tutmak üzerinden okunan Hafîz'den farkı, hesabı kapatmaya yaptığı vurgudur — Hafîz kaydı tutarken, Hasîb onunla hesap gören ve hesabı tek başına yeten kişidir.

Nerede karşılaşılır. "Allah hesap görücü olarak yeter" ifadesi, Nisâ ve Ahzâb surelerindeki ayetleri kapatır; Allah'ın mesajlarını ileten ve O'ndan başka kimseden korkmayanları anlatır. Nisâ suresi ayrıca Allah'ın her şeyin hesabını tuttuğunu açıkça belirtir. Aynı kök Kur'an'a "Hesap Günü" ifadesini de verir; ismi, her insana beklemesi söylenen hesaplaşmaya doğrudan bağlar.