Ar-Raqeeb

Kök. Rakîb ismi, gözetleme, dikkatle izleme anlamındaki rakâba ve geleneğin ibadette ihsanın özü saydığı sürekli gözetlenme bilinci olan murâkaba kelimelerinin kökü olan r-q-b'den gelir. Bu kökün taşıdığı şey bir bakış değil, sürekli ve dikkatli bir gözetimdir — hâli değişebilecek, bu yüzden sürekli izlenmesi gereken bir şey üzerinde tutulan türden. Rakîb, fa'îl kalıbındadır; bu uyanıklığı ara sıra değil, kesintisiz olarak adlandırır.

Burada ne anlama gelir. Rakîb, her yaratılanın hâlini ve her ameli hiç gevşemeden izleyen, bir insanın yaptığı şeyi tam yaptığı anda görecek kadar yakın bir gözetim olarak okunur. Geleneğin "murâkabe" dediği uygulamayla — O'nun tarafından sürekli gözetlendiğinin bilinciyle yaşama — yakından bağlıdır; bu da isme bir tanımın ötesinde bir kullanım kazandırır: vicdanın kendisinin dayanağı olarak anılır, gizli bir eylemin aslında hiçbir zaman gerçekten gizli olmamasının nedeni.

Nerede karşılaşılır. Rakîb, Mâide suresinde İsa'nın kendi ağzından doğrudan söylenir; Allah'a, kendisi yükseltildikten sonra "Sen onlar üzerinde Rakîb idin" der — Allah'ın gözetimi, O'na seslenen bir peygamberin kendi sözleriyle anlatılır. Nisâ suresi ise açıkça Allah'ın yarattıkları üzerinde daima bir gözetici olduğunu belirterek başlar; ismi, aynı ayette anılan aile ve akrabalık haklarına duyulan sorumlulukla bağlar.